Aktualności

     Śmierć bliskiej osoby to nie tylko ból straty, ale niekiedy też nieprzyjemne zaskoczenie w postaci odziedziczonych długów. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że dziedziczeniu podlegają nie tylko aktywa - nieruchomości, oszczędności, samochody - ale też wszelkie zobowiązania finansowe spadkodawcy. Prawo daje jednak spadkobiercom skuteczne narzędzia ochrony, pod warunkiem że działają w odpowiednim czasie.      Co wchodzi w skład spadku? Spadek obejmuje ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego z wyjątkiem tych ściśle związanych z jego osobą. Dziedziczeniu podlegają zatem: kredyty bankowe i pożyczki, zadłużenie na kartach kredytowych, nieuregulowane faktury i zobowiązania handlowe, długi wobec ZUS i urzędu skarbowego, a także poręczenia i gwarancje udzielone przez spadkodawcę. Nie przechodzą na spadkobierców natomiast: alimenty, renty odszkodowawcze ściśle związane z osobą uprawnionego, mandaty karne ani obowiązki wynikające z uprawnień osobistych. ...

     Swoboda testowania ma swoje granice. Polskie prawo chroni najbliższych członków rodziny przed całkowitym pominięciem w testamencie, przyznając im prawo do zachowku - roszczenia o wypłatę określonej kwoty pieniężnej od spadkobierców lub obdarowanych. To jeden z najczęstszych źródeł sporów po śmierci bliskiej osoby, warto więc wiedzieć, komu zachowek przysługuje i jak jest liczony.      Komu przysługuje prawo do zachowku? Zachowek przysługuje wyłącznie osobom, które dziedziczyłyby z ustawy, gdyby nie było testamentu lub darowizn za życia spadkodawcy. Należą do nich: zstępni (dzieci, wnuki - jeśli rodzic już nie żyje lub odrzucił spadek), małżonek oraz rodzice spadkodawcy (jeśli dziedziczyliby z ustawy, czyli gdy spadkodawca nie miał dzieci). Zachowek nie przysługuje rodzeństwu, dalszym krewnym, konkubentowi ani osobom spoza rodziny, nawet jeśli łączyły je ze spadkodawcą bliskie relacje. Prawa do zachowku pozbawiony jest też spadkobierca uznany za niegodn...

     Większość Polaków nie ma testamentu. Powody są różne - poczucie, że to jeszcze nie czas, przekonanie, że majątek i tak trafi do rodziny, albo zwykła niechęć do myślenia o własnej śmierci. Tymczasem brak testamentu oznacza, że o tym, kto i co odziedziczy, decyduje ustawa - a nie nasze rzeczywiste życzenia. Często prowadzi to do konfliktów, których można było uniknąć.      Co się dzieje bez testamentu? W braku testamentu dziedziczenie odbywa się według kolejności ustawowej określonej w Kodeksie cywilnym. W pierwszej kolejności dziedziczą małżonek i dzieci w równych częściach, przy czym małżonek nie może otrzymać mniej niż jedną czwartą całości spadku. Jeśli dzieci nie ma - małżonek i rodzice spadkodawcy. Dalej - rodzeństwo, dziadkowie i ich zstępni. Dziedziczenie ustawowe wyklucza przekazanie majątku konkubentowi, przyjacielowi, konkretnej organizacji charytatywnej czy dalszemu krewnemu z pominięciem bliższych. Nie pozwala też na określenie, co konkretni...

     Wyrok sądu lub ugoda ustalające wysokość alimentów nie są ostateczne na zawsze. Prawo rodzinne przewiduje możliwość zmiany alimentów w każdej chwili, gdy zmienią się okoliczności będące podstawą ich ustalenia. Dotyczy to zarówno podwyższenia alimentów przez uprawnionego, jak i ich obniżenia przez zobowiązanego. Kluczowe jest jednak wykazanie realnej, istotnej zmiany sytuacji.      Kiedy można żądać podwyższenia alimentów? Podstawą żądania podwyższenia alimentów jest wzrost usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub wzrost możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego (art. 138 k.r.o.). W praktyce najczęstsze powody to: wzrost kosztów utrzymania dziecka związany z wiekiem - nauka, zajęcia dodatkowe, leki, wyjazdy szkolne, zmiana szkoły na płatną; istotny wzrost zarobków lub majątku rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów; pogorszenie sytuacji finansowej rodzica, z którym dziecko mieszka; pojawienie się nowych, udokumentowanych wydatków związan...

     Podział majątku po rozwodzie to jeden z najbardziej emocjonalnych i skomplikowanych etapów rozstania. Narosłe przez lata przekonania o tym, co komu się należy, rzadko pokrywają się z tym, co faktycznie wynika z przepisów. Poniżej obalamy najczęstsze mity i wyjaśniamy, jak podział majątku wygląda w świetle polskiego prawa.      Mit 1. „Wszystko dzieli się po połowie” To uproszczenie, które nie zawsze oddaje rzeczywistość. Domyślny podział majątku wspólnego odbywa się faktycznie w równych częściach, ale dotyczy wyłącznie majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską - czyli tego, co małżonkowie nabyli w trakcie trwania małżeństwa ze środków wspólnych. Nie wchodzi do niego majątek osobisty każdego z małżonków: rzeczy nabyte przed ślubem, darowizny i spadki otrzymane w trakcie małżeństwa (chyba że darczyńca wskazał inaczej), odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu, prawa autorskie twórcy oraz przedmioty osobistego użytku. Sąd może też ustalić nierówne ud...

     1 lipca 2026 r. radca prawny dr Wacław Rosa wystąpił w Senacie Rzeczypospolitej Polskiej podczas wspólnego posiedzenia Komisji Ustawodawczej oraz Komisji Praw Człowieka i Praworządności. Spotkanie poświęcono projektowi „Radca Prawny dla Dziecka” oraz systemowej ochronie praw dzieci w kontekście neuroróżnorodności i niepełnosprawności, w tym niepełnosprawności niewidocznej.  Udział w tym ważnym forum eksperckim potwierdza zaangażowanie radcy prawnego doktora Wacława Rosy w rozwój standardów dostępności, ochronę godności oraz zapewnienie osobom ze szczególnymi potrzebami realnego dostępu do profesjonalnej pomocy prawnej.  Zapraszamy do obejrzenia zamieszczonego poniżej filmu z wystąpienia w Senacie RP.

     Kiedy dochodzi do konfliktu - między wspólnikami, kontrahentem, pracodawcą, sąsiadem czy byłym małżonkiem - pierwsze skojarzenie to sąd. Tymczasem postępowanie sądowe jest tylko jedną z dostępnych dróg i nie zawsze tą najkorzystniejszą. Mediacja, choć wciąż niedoceniana, bywa szybsza, tańsza i skuteczniejsza - szczególnie gdy stronom zależy nie tylko na wygranej, ale na rozwiązaniu problemu.      Na czym polega mediacja? Mediacja to dobrowolne, poufne postępowanie, w którym neutralny mediator pomaga stronom wypracować wzajemnie akceptowalne porozumienie. Mediator nie rozstrzyga sporu - nie jest sędzią ani arbitrem. Jego rolą jest ułatwienie komunikacji i znalezienie rozwiązania, które obie strony uznają za satysfakcjonujące. Ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd ma moc prawną równą wyrokowi sądowemu i może być podstawą egzekucji komorniczej.      Czas i koszty - zasadnicza różnica Postępowanie sądowe w Polsce trwa przec...

     Przedawnienie roszczenia oznacza, że po upływie określonego czasu dłużnik może skutecznie uchylić się od jego zaspokojenia - nawet jeśli roszczenie jest w pełni zasadne. W praktyce wiele osób i firm traci prawo do dochodzenia należnych im świadczeń wyłącznie dlatego, że zbyt długo zwlekały z podjęciem kroków prawnych. Warto znać podstawowe terminy i zasady, zanim będzie za późno.      Ogólne terminy przedawnienia Od 2018 roku Kodeks cywilny przewiduje trzy główne terminy przedawnienia. Termin ogólny wynosi 6 lat i dotyczy większości roszczeń majątkowych, w tym roszczeń z umów zawieranych między osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej. Termin 3-letni obowiązuje dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz roszczeń o świadczenia okresowe (np. czynsz, raty). Termin roczny dotyczy m.in. roszczeń z umowy zlecenia, umowy o dzieło zawartej przez przedsiębiorcę, roszczeń przewoźnika oraz roszczeń z umowy sprzedaży ...

     Wezwanie do zapłaty to pierwszy i często najważniejszy krok w dochodzeniu należności. Dobrze sformułowane wezwanie nie tylko zwiększa szansę na dobrowolną zapłatę, ale spełnia też funkcję prawną - od momentu jego doręczenia zaczyna biec termin wymagalności roszczenia, a dłużnik popada w opóźnienie, co uprawnia wierzyciela do naliczania odsetek. Warto wiedzieć, jak zrobić to skutecznie.      Czy wezwanie do zapłaty jest obowiązkowe? W większości przypadków nie jest wymagane przez prawo - wierzyciel może od razu skierować sprawę do sądu. Jednak w praktyce ma ono istotne znaczenie. Po pierwsze, sąd może uznać brak wezwania za okoliczność wpływającą na zasądzenie kosztów procesu, jeśli pozwany uznałby roszczenie od razu. Po drugie, w sprawach o zapłatę przed sądem polubownym lub w postępowaniu mediacyjnym wezwanie jest często wymogiem formalnym. Po trzecie, w przypadku konsumentów niektóre przepisy (np. ustawa o kredycie konsumenckim) wprost wymagają uprze...

     Kiedy ktoś wyrządził nam szkodę i chcemy dochodzić odszkodowania, samo poczucie krzywdy nie wystarczy. Polskie prawo cywilne precyzyjnie określa, jakie elementy muszą zostać udowodnione, by sąd zasądził odszkodowanie. Niezrozumienie tych wymogów jest jedną z najczęstszych przyczyn przegranych spraw, w których poszkodowany miał rację - ale nie potrafił jej wykazać.      Dwa reżimy odpowiedzialności Odpowiedzialność odszkodowawcza w prawie cywilnym opiera się na dwóch podstawach. Odpowiedzialność kontraktowa (art. 471 k.c.) dotyczy sytuacji, gdy szkoda wynika z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy - np. wykonawca nie dotrzymał terminu, dostarczył wadliwy produkt lub świadczył usługę niezgodnie z umową. Odpowiedzialność deliktowa (art. 415 k.c.) dotyczy szkód wyrządzonych czynem niedozwolonym - czyli działaniem lub zaniechaniem spoza łączącej strony umowy, np. wypadku, zniszczenia mienia czy naruszenia dóbr osobistych.      Cztery...

     W polskim prawie cywilnym obowiązuje zasada swobody formy oświadczenia woli - umowy co do zasady mogą być zawierane w dowolny sposób, w tym ustnie, a nawet w sposób dorozumiany (przez samo przystąpienie do wykonania). Nie oznacza to jednak, że forma ustna jest zawsze wystarczająca. Warto wiedzieć, kiedy prawo wymaga zachowania formy pisemnej i jakie konsekwencje niesie jej pominięcie.      Kiedy umowa ustna jest w pełni skuteczna? Zdecydowana większość umów dnia codziennego zawierana jest w formie ustnej lub dorozumianej i jest w pełni wiążąca. Kupno towaru w sklepie, zamówienie usługi u hydraulika, zlecenie wykonania projektu graficznego, umowa pożyczki między osobami fizycznymi do kwoty 1000 zł - wszystkie te umowy są ważne bez żadnego dokumentu. Problem pojawia się jednak w razie sporu: strona, która twierdzi, że umowa została zawarta na określonych warunkach, musi to udowodnić. Zeznania świadków i przesłuchanie stron są dopuszczalne, ale często nie...

     Ustawa o Standardach Ochrony Małoletnich zobowiązuje placówki nie tylko do stworzenia dokumentu procedur, ale do realnego przeszkolenia każdej osoby, która ma kontakt z dziećmi. W praktyce szkolenia są elementem najczęściej odkładanym na później - a to właśnie one decydują o tym, czy Standardy działają w rzeczywistości, czy tylko na papierze.      Kogo dotyczy obowiązek szkoleniowy? Przeszkoleni muszą być wszyscy pracownicy i współpracownicy mający kontakt z małoletnimi - niezależnie od formy zatrudnienia. Obejmuje to nauczycieli, wychowawców, trenerów, wolontariuszy, personel pomocniczy, a także osoby świadczące usługi na podstawie umów cywilnoprawnych. Każda z tych osób powinna potwierdzić zapoznanie się ze Standardami własnoręcznym podpisem. Brak takiego potwierdzenia w dokumentacji to jedna z pierwszych rzeczy, na które zwracają uwagę organy kontrolne.      Co powinno obejmować szkolenie? Skuteczne szkolenie to nie jednogodzinny wykł...

     Organy kontrolne - kuratoria oświaty, inspekcja pracy, organy prowadzące - coraz częściej weryfikują nie tylko to, czy placówka posiada Standardy Ochrony Małoletnich, ale czy są one faktycznie wdrożone i stosowane. Wiedza o tym, czego szukają kontrolerzy, pozwala dobrze przygotować dokumentację i uniknąć przykrych niespodzianek.      Czy dokument istnieje i jest aktualny? Pierwszym krokiem kontroli jest sprawdzenie, czy placówka w ogóle posiada dokument Standardów Ochrony Małoletnich. Kontrolerzy weryfikują datę jego wprowadzenia (powinien być wdrożony najpóźniej 15 lutego 2024 roku), datę ostatniego przeglądu (wymagany co dwa lata lub po incydencie) oraz czy treść dokumentu jest dostosowana do specyfiki placówki. Dokument pobrany z internetu bez żadnych modyfikacji, nieuwzględniający realiów konkretnej jednostki, może zostać zakwestionowany jako niespełniający wymagań ustawowych.      Czy personel zna Standardy? To jeden z najważniejszy...

     Przepisy o Standardach Ochrony Małoletnich nie są zbiorem dobrych praktyk - to twarde prawo, za naruszenie którego grożą realne konsekwencje. Podmioty, które zlekceważyły obowiązek wdrożenia SOM lub wykonały go jedynie pozornie, muszą liczyć się z odpowiedzialnością na kilku płaszczyznach jednocześnie.      Odpowiedzialność karna Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, w art. 23b, penalizuje niewykonanie obowiązku wdrożenia Standardów Ochrony Małoletnich. Kierownik jednostki lub inna osoba odpowiedzialna za wdrożenie SOM, która nie dopełni tego obowiązku, podlega karze grzywny. Odpowiedzialność karna ma charakter osobisty - grozi nie tyle instytucji, co konkretnej osobie zarządzającej: dyrektorowi szkoły, prezesowi stowarzyszenia lub właścicielowi placówki.      Kontrole i organy nadzoru Obowiązek posiadania i stosowania SOM jest weryfikowany przez różne organ...

     Samo posiadanie dokumentu zatytułowanego Standardy Ochrony Małoletnich nie wystarczy. Ustawa wymaga realnego wdrożenia procedur do zasad funkcjonowania placówki – ich znajomości przez personel, dostępności dla dzieci i rodziców oraz regularnej aktualizacji. Poniżej przedstawiam praktyczny przewodnik wdrożeniowy.      KROK 1. Powołanie koordynatora Pierwszym krokiem jest wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za opracowanie i wdrożenie Standardów. W szkole może to być pedagog, psycholog lub wicedyrektor. W mniejszych podmiotach - właściciel lub wyznaczony pracownik z odpowiednim przeszkoleniem. Koordynator pełni również funkcję punktu kontaktowego dla zgłoszeń dotyczących krzywdzenia.      KROK 2. Diagnoza i opracowanie dokumentu Przed napisaniem dokumentu należy przeprowadzić analizę środowiska i zidentyfikować ryzyka charakterystyczne dla danej placówki. Dokument SOM musi zawierać co najmniej: zasady bezpiecznej rekrutacji personelu (w tym w...

     W sierpniu 2023 roku weszła w życie ustawa o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw. Nałożyła ona na szeroki krąg podmiotów obowiązek wprowadzenia Standardów Ochrony Małoletnich (SOM) - wewnętrznych procedur chroniących dzieci przed krzywdzeniem. Przepisy weszły w życie 15 lutego 2024 roku i od tej daty wszystkie zobowiązane podmioty powinny posiadać wdrożone Standardy. Brak gotowości na ten termin oznacza naruszenie obowiązujących przepisów.      Kogo obowiązuje wymóg wdrożenia SOM? Obowiązek dotyczy wszystkich podmiotów, które w ramach swojej działalności sprawują opiekę nad małoletnimi lub regularnie kontaktują się z dziećmi. Ustawa wymienia w szczególności: - Oświatę i edukację: szkoły wszystkich typów (publiczne i niepubliczne), przedszkola, żłobki, placówki opieki dziennej, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, bursy i internaty. - Opiekę i pomoc społeczną: domy dziecka, rodzinne domy dziecka, placówki opiekuńc...

     Kamery w biurach, korytarzach szkolnych czy na parkingach to dziś codzienność. Monitoring wizyjny bywa niezbędny dla bezpieczeństwa, ale jego stosowanie wiąże się z poważnymi obowiązkami wynikającymi zarówno z RODO, jak i z przepisów szczególnych. Pracodawcy i dyrektorzy placówek oświatowych muszą znać granice, których przekraczać nie wolno.      Podstawa prawna – nie tylko RODO Monitoring wizyjny regulują dwa równoległe akty prawne. RODO ustanawia ogólne zasady przetwarzania danych osobowych (obraz zarejestrowany kamerą, jeśli pozwala na identyfikację osoby, jest daną osobową). Natomiast Kodeks pracy (art. 22 2) oraz ustawa Prawo oświatowe (art. 108a) precyzują szczegółowe warunki jego stosowania. Podstawą prawną przetwarzania danych z kamer jest zazwyczaj prawnie uzasadniony interes administratora (art. 6 ust. 1 lit. f RODO) - np. zapewnienie bezpieczeństwa mienia i osób.      Monitoring w miejscu pracy Pracodawca może wprowadzić monit...

     Atak hakerski, zgubiony laptop, e-mail wysłany do nieodpowiedniego odbiorcy - każde z tych zdarzeń może stanowić naruszenie ochrony danych osobowych. RODO daje administratorowi dokładnie 72 godziny na zgłoszenie incydentu do organu nadzorczego - licząc od momentu, gdy dowiedział się o naruszeniu, nie od chwili jego faktycznego wystąpienia. Poniżej przedstawiamy praktyczny harmonogram działań.      Godzina 0 - identyfikacja i wstępna ocena Naruszeniem jest każde zdarzenie prowadzące do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utraty, modyfikacji, nieuprawnionego ujawnienia lub dostępu do danych osobowych (art. 4 pkt 12 RODO). Niezwłocznie po wykryciu incydentu należy: powiadomić Inspektora Ochrony Danych (jeśli funkcja istnieje w organizacji), zablokować dostęp do naruszonych zasobów (odłączyć system od sieci, zablokować konto), zabezpieczyć dowody - nie wolno usuwać logów ani plików przed ich udokumentowaniem, wstępnie ocenić skalę...

     Dzieci jako osoby niepełnoletnie nie są w stanie w pełni świadomie ocenić konsekwencji udostępniania swoich danych, co uzasadnia objęcie ich wzmocnioną ochroną prawną. RODO (motyw 38) wprost wskazuje na tę szczególną ochronę, a polskie przepisy uzupełniają ją, ustalając wiek 16 lat jako próg samodzielnego wyrażenia zgody w kontekście usług cyfrowych.      Jakie dane przetwarzają placówki oświatowe? Szkoły i przedszkola przetwarzają dane identyfikacyjne i kontaktowe uczniów oraz rodziców, informacje o wynikach w nauce, frekwencji i zachowaniu, dane o zdrowiu i niepełnosprawności, potrzebach żywieniowych (alergie, dieta religijna), wizerunek (zdjęcia, nagrania, monitoring) oraz dane o sytuacji rodzinnej. Część z nich - jak dane zdrowotne czy religijne - należy do kategorii szczególnych (art. 9 RODO) i podlega surowszym rygorom.      Kluczowe obowiązki administratora Administratorem danych jest zazwyczaj organ prowadzący lub dyrektor placów...

     Wdrożenie RODO w firmie to dopiero początek drogi. Dokumentacja ochrony danych osobowych - polityki, procedury, rejestry, klauzule, umowy - nie jest dokumentem stworzonym raz na zawsze. Wymaga regularnych przeglądów i aktualizacji za każdym razem, gdy zmienia się rzeczywistość organizacyjna lub prawna firmy. Poniżej opisuję sytuacje, które bezwzględnie powinny uruchomić proces aktualizacji.      1. Zmiana celów lub sposobu przetwarzania danych Jeśli firma zaczyna zbierać dane w nowym celu - np. wdraża program lojalnościowy, uruchamia newsletter, wprowadza monitoring wizyjny lub rozpoczyna profilowanie klientów - konieczne jest wprowadzenie nowych wpisów do Rejestru Czynności Przetwarzania oraz zaktualizowanie klauzul informacyjnych. Dane nie mogą być przetwarzane w celu, o którym osoba zainteresowana nie była poinformowana w momencie ich zbierania.      2. Wdrożenie nowego oprogramowania lub systemu Każde nowe narzędzie, do którego trafi...