Kiedy dochodzi do konfliktu - między wspólnikami, kontrahentem, pracodawcą, sąsiadem czy byłym małżonkiem - pierwsze skojarzenie to sąd. Tymczasem postępowanie sądowe jest tylko jedną z dostępnych dróg i nie zawsze tą najkorzystniejszą. Mediacja, choć wciąż niedoceniana, bywa szybsza, tańsza i skuteczniejsza - szczególnie gdy stronom zależy nie tylko na wygranej, ale na rozwiązaniu problemu.
Na czym polega mediacja?
Mediacja to dobrowolne, poufne postępowanie, w którym neutralny mediator pomaga stronom wypracować wzajemnie akceptowalne porozumienie. Mediator nie rozstrzyga sporu - nie jest sędzią ani arbitrem. Jego rolą jest ułatwienie komunikacji i znalezienie rozwiązania, które obie strony uznają za satysfakcjonujące. Ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd ma moc prawną równą wyrokowi sądowemu i może być podstawą egzekucji komorniczej.Czas i koszty - zasadnicza różnica
Postępowanie sądowe w Polsce trwa przeciętnie od kilku miesięcy do kilku lat, zależnie od instancji i stopnia skomplikowania sprawy. Mediacja zamyka się zazwyczaj w kilku tygodniach, a niekiedy w jednym lub kilku spotkaniach. Koszt mediacji to zazwyczaj kilkaset do kilku tysięcy złotych za całe postępowanie, dzielone między strony. Opłaty sądowe, koszty pełnomocnika i wieloletnie postępowanie mogą pochłonąć wielokrotnie więcej. Dodatkowa zachęta: jeśli sprawa trafi do sądu i strony zawrą ugodę w mediacji, sąd zwraca trzy czwarte uiszczonej opłaty sądowej.Kiedy mediacja ma szczególny sens?
Mediacja sprawdza się najlepiej w sporach, w których strony będą musiały utrzymywać relacje po zakończeniu konfliktu - sprawy rodzinne (alimenty, kontakty z dziećmi, podział majątku), spory między wspólnikami lub pracownikami, długoterminowe relacje gospodarcze. Sprawdza się też wtedy, gdy obu stronom zależy na szybkim i dyskretnym rozwiązaniu - bez publicznego procesu, który może zaszkodzić reputacji. Mediacja ma ograniczone zastosowanie, gdy jedna ze stron działa w złej wierze, nie jest zainteresowana porozumieniem lub gdy konieczne jest uzyskanie precedensowego orzeczenia sądowego.Co wybrać w praktyce?
Droga sądowa daje pewność formalnego rozstrzygnięcia, jest niezbędna gdy dłużnik nie respektuje żadnych ustaleń, gdy roszczenie jest bezsporne i chodzi wyłącznie o tytuł egzekucyjny, lub gdy sprawa ma charakter karny lub administracyjny. Mediacja jest warta rozważenia zawsze, gdy istnieje choćby minimalna wola porozumienia po obu stronach. Warto pamiętać, że nie są to drogi wzajemnie wykluczające się - mediację można podjąć przed procesem, w jego trakcie, a nawet po wydaniu wyroku w pierwszej instancji. Wybór powinien być poprzedzony rozmową z prawnikiem, który oceni realne szanse i koszty każdej z opcji.