Podział majątku po rozwodzie to jeden z najbardziej emocjonalnych i skomplikowanych etapów rozstania. Narosłe przez lata przekonania o tym, co komu się należy, rzadko pokrywają się z tym, co faktycznie wynika z przepisów. Poniżej obalamy najczęstsze mity i wyjaśniamy, jak podział majątku wygląda w świetle polskiego prawa.
Mit 1. „Wszystko dzieli się po połowie”
To uproszczenie, które nie zawsze oddaje rzeczywistość. Domyślny podział majątku wspólnego odbywa się faktycznie w równych częściach, ale dotyczy wyłącznie majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską - czyli tego, co małżonkowie nabyli w trakcie trwania małżeństwa ze środków wspólnych. Nie wchodzi do niego majątek osobisty każdego z małżonków: rzeczy nabyte przed ślubem, darowizny i spadki otrzymane w trakcie małżeństwa (chyba że darczyńca wskazał inaczej), odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu, prawa autorskie twórcy oraz przedmioty osobistego użytku. Sąd może też ustalić nierówne udziały, jeśli jeden z małżonków w sposób rażący i długotrwały nie przyczyniał się do budowania majątku wspólnego.
Mit 2. „Mieszkanie kupione przed ślubem jest bezpieczne”
Co do zasady tak - nieruchomość nabyta przed zawarciem małżeństwa stanowi majątek osobisty i nie podlega podziałowi. Problem pojawia się, gdy w trakcie małżeństwa ze środków wspólnych spłacany był kredyt hipoteczny zaciągnięty na tę nieruchomość lub gdy ze środków wspólnych finansowano jej remont. W takim przypadku drugi małżonek ma roszczenie o zwrot nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty. Wysokość tych roszczeń bywa znacząca i jest częstym źródłem sporów.
Mit 3. „Intercyza chroni w każdej sytuacji”
Umowa majątkowa małżeńska (intercyza) skutecznie rozdziela majątki, ale jej ochrona ma granice. Intercyza nie chroni przed egzekucją długów jednego z małżonków w sytuacji, gdy wierzyciel wykaże, że o jej zawarciu wiedział. Nie dotyczy też zobowiązań zaciągniętych przed jej podpisaniem. Ponadto intercyza musi być zawarta w formie aktu notarialnego - umowy ustne lub pisemne bez notariusza są nieważne.
Jak przebiega podział majątku w praktyce?
Podział majątku może nastąpić w drodze umowy między byłymi małżonkami (notarialnej, jeśli obejmuje nieruchomości) lub na drodze sądowej. Postępowanie sądowe jest konieczne, gdy strony nie mogą dojść do porozumienia. Sąd ustala skład majątku wspólnego, jego wartość i sposób podziału - przyznając poszczególne składniki jednej ze stron i zasądzając ewentualne spłaty. Przed wejściem na drogę sądową warto rozważyć mediację - jest szybsza, tańsza i pozwala wypracować rozwiązanie uwzględniające rzeczywiste potrzeby obu stron, a nie tylko suche przepisy.